PRZEPISY DOTYCZĄCE ODPUSTÓW (por. KPK, kan. 992–997; Paweł VI, Konst. Ap. Indulgentiarum Doctrina; Wykaz Odpustów. Normy i nadania. Wydanie wzorcowe według łacińskiego wydania 4’’ z 2004 r.)
1. Odpust jest to darowanie wobec Boga kary doczesnej za grzechy odpuszczone już co do winy; otrzymuje je wierny, odpowiednio przygotowany po wypełnieniu pewnych określonych warunków, przez działanie Kościoła, który jako sługa odkupienia autorytatywnie rozporządza i dysponuje skarbcem zadośćuczynień Chrystusa i Świętych.
2. Odpust jest cząstkowy albo zupełny, zależnie od tego, czy uwalnia od kary doczesnej, należnej za grzechy w części lub w całości. Odpust cząstkowy jest oznaczany bez określania dni lub lat. Kryterium miary tego odpustu stanowi wysiłek i gorliwość z jaką ktoś wykonuje dzieło obdarzone odpustem cząstkowym. Mianowicie zyskującemu odpust Kościół przydziela ze swego skarbca tyle darowania kary doczesnej, ile on sam jej otrzymuje przez wykonanie dobrej czynności. Stąd tym więcej będzie darowania, im więcej gorliwości okaże osoba zyskująca odpust.
3. Nikt nie może przekazywać innym osobom żyjącym odpustów, jakie sam zyskuje. Odpusty zarówno cząstkowe jak i zupełne mogą być zawsze ofiarowane za zmarłych na sposób wstawiennictwa.
4. Odpust zupełny można uzyskać tylko jeden w ciągu dnia. Jednakże w momencie śmierci wierny może uzyskać odpust zupełny, chociażby tego dnia zyskał już inny odpust zupełny. Odpust cząstkowy można uzyskać kilka razy dziennie, chyba że co innego jest wyraźnie zaznaczone.
5. Do uzyskania odpustu zupełnego wymaga się wykonania dzieła obdarzonego odpustem oraz wypełnienia trzech następujących warunków:
• spowiedź sakramentalna;
• Komunia eucharystyczna,
• modlitwa w intencjach Ojca Świętego.
Ponadto wymaga się wykluczenia wszelkiego przywiązania do grzechu nawet powszedniego. Jeśli brakuje pełnej tego rodzaju dyspozycji albo nie zostaną spełnione wyliczone warunki, wtedy odpust będzie tylko cząstkowy.
6. Wypada, by Komunia święta i modlitwa w intencjach Ojca Świętego miały miejsce w tym dniu, w którym wykonuje się dzieło obdarzone odpustem.
7. Po jednej spowiedzi sakramentalnej można uzyskać kilka odpustów zupełnych. Natomiast po jednej Komunii eucharystycznej i po jednej modlitwie w intencjach Ojca Świętego zyskuje się tylko jeden odpust zupełny.
8. Warunek dotyczący modlitwy w intencjach Ojca Świętego wypełnia się całkowicie przez odmówienie jeden raz ,,Ojcze nasz” i „Zdrowaś”. Pozostawia się wiernym swobodę wyboru jakiejkolwiek modlitwy zgodnie z ich pobożnością.
9. Jeżeli do uzyskania odpustu związanego z jakimś dniem wymagane jest nawiedzenie kościoła lub kaplicy, to można go dokonać od południa dnia poprzedzającego, aż do północy kończącej dzień oznaczony.
10. Wierni mogą uzyskać odpust zupełny wypełniając warunki określone w punkcie 5 i następujące dzieła obdarzone odpustem:
• adoracja Najświętszego Sakramentu trwająca przynajmniej przez pół godziny;
• pobożne przyjęcie błogosławieństwa udzielonego przez papieża Miastu i Światu (Urbi et Orbi) lub przez błogosławieństwa papieskiego udzielonego przez biskupa – choćby tylko przez bezpośrednią transmisję telewizyjną lub radiową;
• nawiedzenie cmentarza w dniach od 1 do 8 listopada połączone z modlitwą – choćby tylko w myśli – za zmarłych (odpust ten może być ofiarowany tylko za dusze w czyśćcu cierpiące);
• pobożny udział w obrzędzie liturgicznym w Wielki Piątek i ucałowanie krzyża;
• pobożny udział w uroczystym obrzędzie eucharystycznym na zakończenie Kongresu Eucharystycznego;
• udział w rekolekcjach trwających przynajmniej przez trzy dni;
• publiczne odmówienie Aktu Wynagrodzenia w uroczystość NSPJ;
• publiczne odmówienie Aktu poświęcenia rodzaju ludzkiego Chrystusowi Królowi w uroczystość Chrystusa Króla;
• w uroczystość Świętych Apostołów Piotra i Pawła, każdy kto pobożnie używa przedmiotu religijnego (krzyża, różańca, szkaplerza, medalika) poświęconego przez Papieża lub Biskupa i w tym dniu odmówi Wyznanie wiary;
• wysłuchanie w czasie misji kilku kazań i udział w uroczystym ich zakończeniu;
• przystąpienie po raz pierwszy do Komunii św. lub udział w takiej pobożnej ceremonii;
• odprawienie pierwszej Mszy św. lub pobożne uczestnictwo w niej;
• odmówienie różańca w kościele, w rodzinie, we wspólnocie zakonnej (należy odmówić przynajmniej jedną część, jednakże pięć dziesiątek w sposób ciągły, z modlitwą ustną należy połączyć pobożne rozważanie tajemnic, w publicznym odmawianiu tajemnice winne być zapowiadane zgodnie z zatwierdzoną miejscową praktyką, w odmawianiu prywatnym wystarczy, że wierny łączy z modlitwą ustną rozważanie tajemnic);
• odnowienie przez kapłana w 25-, 50-, 60-, 70-lecie święceń kapłańskich postanowienia wiernego wypełniania obowiązków swojego powołania, uczestniczenie w Mszy św. jubileuszowej;
• czytanie Pisma św. z szacunkiem należnym słowu Bożemu, przynajmniej przez pół godziny;
• nawiedzenie kościoła, w którym trwa Synod diecezjalny i odmówienie tam ,,Ojcze nasz” i ,,Wierzę”; • odmówienie w sposób uroczysty hymnu ,,Przed tak wielkim Sakramentem” w Wielki Czwartek;
• uczestnictwo w uroczystej procesji eucharystycznej szczególnie w uroczystość Bożego Ciała;
• publiczne odmówienie hymnu ,,Ciebie, Boga wysławiamy” w ostatnim dniu roku;
• publiczne odmówienie hymnu ,,Przybądź Duchu” w Nowy Rok i w Zesłanie Ducha Świętego;
• pobożne odprawienie Drogi Krzyżowej (przed stacjami prawnie erygowanymi, połączone z rozważaniem Męki i Śmierci Chrystusa i przechodzeniem od stacji do stacji; w publicznym odprawianiu wystarczy przechodzenie prowadzącego);
• pobożne nawiedzenie kościoła w święto tytułu i dnia 2 sierpnia (odpust Porcjunkuli) i odmówienie ,,Ojcze nasz” i ,,Wierzę”;
• pobożne nawiedzenie kościoła lub ołtarza w dniu jego uroczystego poświęcenia i odmówienie ,,Ojcze nasz” i ,,Wierzę”;
• pobożne nawiedzenie kościoła we Wspomnienie Wszystkich Wiernych Zmarłych (Dniu Zadusznym) i odmówienie ,,Ojcze nasz” i ,,Wierzę” (odpust ten może być ofiarowany tylko za dusze w czyśćcu cierpiące);
• pobożne nawiedzenie kościoła lub kaplicy zakonnej w święta Założyciela i odmówienie tam ,,Ojcze nasz” i ,,Wierzę”; 52 53
• udział w czynności świętej, której przewodniczy wizytator w czasie odbywania wizytacji pasterskiej; • odnowienie przyrzeczeń chrztu św. w czasie nabożeństwa Wigilii Paschalnej lub w rocznicę swego chrztu;
• pobożne nawiedzenie jednej z czterech patriarchalnych bazylik rzymskich i odmówienie tam ,,Ojcze nasz” i ,,Wierzę”;
• pobożne nawiedzenie bazyliki mniejszej i odmówienie tam ,,Ojcze nasz” i ,,Wierzę” w: uroczystość tytułu, w uroczystość św. ap. Piotra i Pawła, w dniu 2 sierpnia, w którym przypada odpust „Porcjunkuli”, raz w roku w dniu wybranym przez wiernego;
• pobożne nawiedzenie kościoła katedralnego i odmówienie tam ,,Ojcze nasz” i ,,Wierzę” w: uroczystość tytułu, w uroczystość św. ap. Piotra i Pawła, w święto Katedry św. Piotra Apostoła, w rocznicę poświęcenia Bazyliki Laterańskiej (9 listopada), w dniu 2 sierpnia, w którym przypada odpust „Porcjunkuli”;
• pobożne nawiedzenie sanktuarium ustanowionego przez kompetentną władzę kościelną i odmówienie tam ,,Ojcze nasz” i ,,Wierzę” w: uroczystość tytułu, raz w roku w dniu wybranym przez wiernego oraz ilekroć uczestniczy w pielgrzymce, która odbywa się przy licznym udziale wiernych;
• udział w świętych czynnościach sprawowanych w jakimś kościele stacyjnym w dniu wyznaczonym dla danego kościoła;
• w momencie śmierci, o ile wierny miał za życia zwyczaj odmawiania jakichkolwiek modlitw (w tym wypadku wymieniony warunek zastępuje trzy zwyczajne warunki uzyskania odpustu zupełnego), dla uzyskania tego odpustu chwalebną rzeczą jest posługiwać się krucyfiksem lub krzyżem.
• Odmówienie wobec publicznie wystawionego lub też przechowywanego w tabernakulum Najświętszego Sakramentu Koronki do Bożego Miłosierdzia. Jeżeli zaś ci wierni z powodu choroby (lub innej słusznej racji) nie będą mogli wyjść z domu, ale odmówią Koronkę do Miłosierdzia Bożego z ufnością i z pragnieniem miłosierdzia dla siebie oraz gotowością okazania go innym, to pod zwykłymi warunkami również zyskują odpust zupełny, z zachowaniem przepisów co do „mających przeszkodę”, zawartych w normach 24 i 25 Wykazu odpustów. W innych zaś okolicznościach odpust będzie cząstkowy.